Seed Phrase คืออะไร และทำไมมันถึงสำคัญที่สุด

Seed Phrase คืออะไร

Seed Phrase คือชุดคำภาษาอังกฤษ 12 หรือ 24 คำ ที่ฮาร์ดแวร์วอลเล็ตสุ่มขึ้นมาให้ตอนตั้งค่าเครื่องครั้งแรก บางรุ่นใช้ 20 คำ ซึ่งเป็นมาตรฐานคนละแบบ แต่หลักการเดียวกัน

คำเหล่านี้ไม่ได้สุ่มมาลอยๆ แต่มาจากรายการคำมาตรฐาน 2,048 คำ และเรียงกันตามลำดับที่มีความหมายทางคณิตศาสตร์ ลำดับจึงสำคัญเท่ากับตัวคำ จดสลับที่ก็กู้ไม่ได้

จากชุดคำนี้ เครื่องจะคำนวณกุญแจส่วนตัว (Private Key) ของทุกเหรียญและทุกบัญชีที่คุณมีออกมาได้ทั้งหมด นี่คือเหตุผลที่ชุดคำเดียวกันใส่ในเครื่องยี่ห้อไหนก็ได้ผลเหมือนกัน

ทำไมมันสำคัญกว่าตัวเครื่อง

คนส่วนใหญ่เข้าใจว่าฮาร์ดแวร์วอลเล็ตคือที่เก็บเหรียญ ซึ่งไม่ตรงเสียทีเดียว เหรียญอยู่บนบล็อกเชน ไม่ได้อยู่ในเครื่อง สิ่งที่เครื่องเก็บคือกุญแจที่ใช้สั่งย้ายเหรียญเหล่านั้น

พอเข้าใจข้อนี้ ทุกอย่างที่เหลือจะตรงไปตรงมา เครื่องพัง เครื่องหาย เครื่องถูกขโมย ไม่ได้แปลว่าเงินหาย ซื้อเครื่องใหม่ ใส่ชุดคำเดิมกลับเข้าไป ทุกอย่างกลับมาเหมือนเดิม

และในทางกลับกัน ถ้าชุดคำหาย เงินหายถาวร ต่อให้เครื่องยังอยู่ในมือคุณก็ตาม เพราะวันหนึ่งเครื่องจะพัง แบตจะเสื่อม หรือคุณจะลืม PIN แล้ววันนั้นชุดคำคือทางเดียวที่เหลือ

สรุปสั้นที่สุดคือ คุณซื้อฮาร์ดแวร์วอลเล็ต แต่สิ่งที่คุณเป็นเจ้าของจริงๆ คือ Seed Phrase

สามคำถามที่เจอบ่อยที่สุด

จดผิดไปหนึ่งคำ จะรู้ตอนไหน รู้ตอนที่พยายามกู้ แล้วเครื่องบอกว่าชุดคำไม่ถูกต้อง ซึ่งมักเป็นวันที่แย่ที่สุดที่จะมารู้ วิธีป้องกันคือทดสอบทันทีหลังตั้งค่าเสร็จ โอนเหรียญจำนวนน้อยเข้าไป แล้วล้างเครื่องและกู้คืนด้วยชุดคำที่จดไว้จริงๆ ถ้ากู้ได้ แปลว่าจดถูก ถ้ากู้ไม่ได้ คุณเพิ่งเสียแค่ค่าธรรมเนียมไม่กี่บาท แทนที่จะเสียทั้งหมดในอีกสามปี

ทำหาย จะทำอย่างไร ถ้าเครื่องยังใช้ได้และคุณยังเข้าถึงเหรียญได้ ให้รีบตั้งวอลเล็ตใหม่ทั้งหมด สร้างชุดคำใหม่ แล้วโอนเหรียญทั้งหมดไปที่วอลเล็ตใหม่ อย่าพยายามหาชุดคำเดิมให้เจอ เพราะถ้าคุณหาไม่เจอ คนอื่นอาจหาเจอก่อน

มีคนเห็น จะทำอย่างไร ตอบเหมือนกันคือย้ายทันที ไม่ต้องประเมินว่าคนนั้นไว้ใจได้แค่ไหน ไม่ต้องรอดูว่าจะมีอะไรเกิดขึ้นไหม สร้างชุดคำใหม่แล้วย้ายเหรียญ ค่าธรรมเนียมการโอนถูกกว่าการเสียทั้งหมดเสมอ

เก็บชุดคำไว้ที่ไหนดี

คำแนะนำมาตรฐานคือจดลงกระดาษแล้วเก็บให้ดี ซึ่งใช้ได้ในประเทศที่อากาศแห้ง แต่ที่นี่ไม่ใช่แบบนั้น

ปัญหาของกระดาษที่นี่มีสามอย่างที่เกิดจริง ความชื้น ทำให้หมึกซึมและกระดาษยุ่ย น้ำท่วม ทำให้ของที่เก็บในตู้ชั้นล่างหายไปทั้งชุด และ ปลวก ที่กินกระดาษตรงๆ การ์ดกระดาษที่แถมมาในกล่องวอลเล็ตจึงไม่ใช่ที่เก็บระยะยาว เป็นแค่ที่จดชั่วคราวตอนตั้งค่า

ทางแก้ที่ตรงที่สุดคือย้ายชุดคำลงโลหะ แผ่นสเตนเลสที่ตอกตัวอักษรลงไปไม่กลัวน้ำ ไม่กลัวไฟ และปลวกกินไม่ได้ เก็บได้นานกว่าอายุการใช้งานของตัวเครื่องหลายเท่า

การย้ายลงโลหะทำได้สองแบบ แบบแรกคือตอกหรือสลักเอง ราคาถูกกว่าแต่ตอกผิดแล้วผิดเลย อีกแบบคือใช้ตัวอักษรที่สลักมาแล้วเสียบลงช่อง แพงกว่าแต่ใช้เวลาไม่กี่นาที เสียบผิดก็ดึงออกมาแก้ได้ และเปลี่ยนชุดคำใหม่ทีหลังได้ด้วย

เรื่องที่เก็บและการแบ่งเก็บหลายที่ เราเขียนไว้ละเอียดแล้วในบทความเรื่องที่เก็บวลีกู้คืน

CryptoSafe

CryptoSafe Lite

฿299

• สเตนเลสขนาดเท่าบัตรเครดิต 86 x 54 มม.
• ตอกได้ครบทั้ง 24 คำ
• ทนไฟและน้ำ ปลวกกินไม่ได้

หยิบใส่ตะกร้า

ชุดที่มีปากกา ตัวตอก และค้อน ดูได้ที่หน้าสินค้า

CryptoSafe

CryptoSafe Pro

฿1,790

• ตัวอักษรสลักมาแล้ว เสียบลงช่อง ไม่ต้องใช้ค้อน ใส่ผิดถอดออกได้
• สเตนเลสเกรด 316 ขนาด 105 x 60 x 6 มม.
• รองรับตั้งแต่ 12 ถึง 24 คำ

หยิบใส่ตะกร้า

เกรด 316 ทนไฟได้ถึง 1,500 องศา นาน 10 ถึง 12 ชั่วโมง

CryptoSafe

CryptoSafe Capsule

฿1,990

• แคปซูลสเตนเลสแบบเกลียวปิด
• กันน้ำเข้าถึงตัวแผ่นด้านใน
• เหมาะกับการฝังหรือซ่อนนอกบ้าน

หยิบใส่ตะกร้า

สิ่งที่ไม่ใช่การสำรอง

รูปถ่ายในมือถือ มือถือต่ออินเทอร์เน็ตตลอดเวลา และรูปมักถูกสำรองขึ้นคลาวด์อัตโนมัติโดยที่คุณไม่ได้สั่ง เท่ากับชุดคำของคุณอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ของคนอื่นแล้ว

ไฟล์ในคลาวด์หรืออีเมลหาตัวเอง เหตุผลเดียวกัน และบัญชีอีเมลคือเป้าหมายอันดับต้นของการโจมตี

โปรแกรมจัดการรหัสผ่าน ปลอดภัยกว่าสองข้อบน แต่ก็ยังต่ออินเทอร์เน็ตอยู่ดี และถ้ารหัสหลักหลุด ชุดคำก็หลุดตาม

พิมพ์ลงคอมพิวเตอร์ไม่ว่ากรณีใด รวมถึงพิมพ์เพื่อ "เช็คว่าจดถูกไหม" คีย์บอร์ดคือจุดที่มัลแวร์อ่านได้ง่ายที่สุด และนี่คือขั้นตอนที่ฮาร์ดแวร์วอลเล็ตถูกสร้างมาเพื่อหลีกเลี่ยงตั้งแต่แรก

Passphrase และการแบ่งชุดคำ

Passphrase คือคำเพิ่มอีกหนึ่งคำที่คุณตั้งเอง ต่อท้ายชุดคำเดิม ผลคือได้วอลเล็ตอีกใบที่แยกจากกันสนิท ใครได้ชุดคำ 24 คำไปแต่ไม่มี Passphrase ก็จะเห็นแค่วอลเล็ตเปล่า สิ่งที่ต้องแลกคือถ้าลืม Passphrase ก็เข้าไม่ได้เหมือนกัน และไม่มีใครช่วยได้ เราเขียนวิธีใช้ไว้แล้วในบทความเรื่อง Passphrase

การแบ่งชุดคำออกเป็นหลายส่วน บางรุ่นแบ่งชุดคำเป็นหลายชิ้น แล้วกำหนดว่าต้องใช้กี่ชิ้นถึงจะกู้ได้ เช่น แบ่งสามชิ้นเก็บสามที่ ใช้สองชิ้นก็กู้ได้ ชิ้นเดียวที่หลุดไปไม่มีความหมายอะไรเลย เหมาะกับคนที่กังวลเรื่องไฟไหม้หรือน้ำท่วมมากกว่าเรื่องขโมย ดูว่ารุ่นไหนทำได้บ้างในบทความเทียบ Trezor ทั้ง 5 รุ่น

ทั้งสองอย่างนี้เป็นของที่ควรใช้เมื่อเข้าใจแล้ว ไม่ใช่ของที่ควรเปิดใช้ในวันแรก ถ้าเพิ่งเริ่ม จดชุดคำให้ถูกและเก็บให้ดีก่อน นั่นคือ 90 เปอร์เซ็นต์ของงานทั้งหมด

คำถามที่พบบ่อย

12 คำกับ 24 คำ ต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่ความยาวของค่าสุ่มเบื้องหลัง ทั้งสองแบบปลอดภัยเกินกว่าที่จะเดาได้ในทางปฏิบัติ 24 คำมีระยะเผื่อมากกว่าในทางทฤษฎี ส่วนในทางใช้งานจริง ความเสี่ยงของคุณอยู่ที่การจดผิดและการเก็บไม่ดี ไม่ใช่ที่ความยาวของชุดคำ

ใช้ชุดคำเดิมกับวอลเล็ตยี่ห้ออื่นได้ไหม

ได้ในกรณีส่วนใหญ่ เพราะชุดคำ 12 และ 24 คำใช้มาตรฐานเดียวกันคือ BIP39 จึงไม่ได้ผูกคุณไว้กับผู้ผลิตรายใดรายหนึ่ง ส่วนชุดคำแบบแบ่งส่วนใช้อีกมาตรฐานหนึ่งและย้ายข้ามยี่ห้อไม่ได้เสมอไป

จำเป็นต้องซื้อแผ่นโลหะไหม หรือกระดาษก็พอ

กระดาษพอสำหรับวันแรก แต่ไม่พอสำหรับสิบปี ถ้ามูลค่าที่เก็บมากกว่าราคาแผ่นโลหะหลายเท่า การไม่ย้ายลงโลหะคือการเดิมพันด้วยของที่แพงกว่ามาก

SIAMBC เก็บชุดคำของลูกค้าไว้ไหม

ไม่ และเราไม่มีวันขอดูด้วย ชุดคำถูกสร้างขึ้นในตัวเครื่องของคุณเอง ไม่เคยผ่านมือเรา ต่อให้คุณอยากบอกเราก็ไม่ควรบอก

SIAMBC จำหน่ายฮาร์ดแวร์วอลเล็ตและอุปกรณ์สำรอง Seed Phrase มาตั้งแต่ปี 2559 มีหน้าร้านที่กรุงเทพฯ ให้เข้ามาดูของจริงและสอบถามก่อนตัดสินใจได้